menu Home
مقالات

عصای آسکلیپیوس

حسین رضوی | 2020/04/24

ترجمه و تنظیم : سعید نیک قلب

عصای آسکلیپیوس یک نماد یونانی باستانی است که با طب و درمان مرتبط است، و از ماری که به دور یک عصا پیچیده تشکیل شده است.

در آیین باستانی یونانی و اسطوره شناسی، آسکلیپیوس خدای طب و شفابخشی بوده است.

دختران آسکلیپیوس ، هایجیه­آ[1] (الهه پاکیزگی، بهداشت و سلامت[2])، آیاسو[3] (الهه شفا گرفتن از بیماری)، آکه­سو[4] (الهه مراحل درمان از بیماری)، آگلیا[5] (الهه زیبایی و شکوه) و پاناکیا[6] (الهه صحت و سلامت عمومی) می­باشند.

افسانه آسکلیپیوس

آسکلیپیوس خدای شفابخشی است. او فرزند آپولو (خدای شفابخشی، حقیقت و پیشگویی) و حوری­ای زیبا به نام کورونیس[7] است. کورونیس زمانی که از آپولو حامله بود، معشوقه فانی دیگری هم داشت. زمانی که آپولو از این جریان خبردار شد، آرتمیس را برای کشتن کورونیس مامور کرد. زمانی که کورونیس به خاطر سزای عمل خود در آتش سوزانده شد، آپولو دلش به رحم آمد و بچه متولد نشده را از میان شعله­های آتش نجات داد. کایرون[8] طب و درمان را به آسکلیپیوس آموزش داد و او در این زمینه آنقدر مهارت یافت که توانست یکی از بیماران خود را بعد از مرگ دوباره زنده کند. به همین دلیل زئوس، خدای خدایان، که فکر می­کرد فناناپذیری مخصوص خدایان است، موقعیت خدایان را در خطر دید و با این کار آسکلیپیوس به خشم آمد و با صاعقه­ای او را مجازات کرد. با درخواست آپولو، آسکلیپیوس در میان ستارگان، به صورت فلکی اوفیوکوس[9] یا مردی که ماری را بر دوش خود دارد، در آمد.

در ایلیاد، هومر از آسکلیپیوس به عنوان یک طبیب ماهر و پدر دو پزشک در شهر تروآ، با نام­های ماکی­آن[10] و پودالیریوس[11] یاد می­کند.

بعدها آسکلیپیوس تبدیل به یک قهرمان می­شود و به مقام خدایی می­رسد. این باور مذهبی یونان باستان ابتدا در منطقه تسالی[12] یونان رواج پیدا کرد و سپس به بسیاری از مناطق دیگر یونان منتقل شد. به دلیل اینکه تصور می­شد آسکلیپیوس بیماران را در خواب شفا می­دهد، خوابیدن در معابد او در منطقه اپیداروس[13] جنوب یونان رواج پیدا کرد. در سال 293 قبل از میلاد مسیح، این اعتقاد دینی به رُم هم منتقل شد.

عموما تصویر آسکلیپیوس به شکل مردی ایستاده با ردایی بلند و سینه عریان دیده می­شود. مشخصه آن هم عصایی چوبی است که ماری به دور آن پیچیده است. .

در رُم باستان

در رُم باستان، آسکلیپیوس یونانی به صورت خدایی با نام وجیوویس[14] در آمد. وجیوویس به شکل مردی جوان با چند نیزه در دست خود است که یک بز همراه اوست. رُمی­ها اعتقاد داشتند که وجیوویس یکی از اولین خدایان است. او خدای شفابخشی بوده و به نظر می­رسد که این خدا تعبیر دیگری از آسکلیپیوس یونانی باشد.

ارتباط ماری که به دور عصایی پیچیده با پزشکی

در مورد اینکه عصای آسکلیپیوس از کجا به وجود آمد و چگونه با علم طب ارتباط پیدا کرد دو نظریه وجود دارد. نظریه اول با نام “نظریه کرم”[15]، مربوط به پاپیروس اِبِرس[16] ( حدود 1500 سال پیش از میلاد مسیح)، یکی از نخستین نوشته­های پزشکی مصری است. در پاپیروس اِبِرس به درمان کرم­ها اشاره می­شود.

در زمان باستان کرم­های انگلی، مانند کرم گینه، بسیار رواج داشت. این کرم­ها به زیر پوست قربانی نفوذ می­کردند. پزشکان این مشکل را با بریدن قسمتی از پوست بیمار در مسیر حرکت کرم و خارج کردن آن، درمان می­کردند. زمانی که کرم از زخم سربیرون می­آورد، پزشک به دقت آن را به دور تکه چوبی می­پیچید تا اینکه کل کرم از بدن بیمار خارج شده و به دور تکه چوب پیچیده شود. احتمالا پزشکان باستان این طرح را به عنوان تابلویی برای یکی از خدماتی که ارائه می­کردند در مقابل خانه خود قرار می­دادند.

فرضیه دیگر مربوط به انجیل است. در انجیل لور ذکر شده که موسی عصایی برنزی به دست دارد که به دور آن ماری از جنس برنز پیچیده است. هرکس که توسط ماری گزیده شده بود با نگاه کردن به این عصا زهر نیش مار از بدنش خارج می­شد و شفا می­یافت. البته این باورها امروزه به عنوان افسانه تلقی می­شوند.

عصای آسکلیپیوس امروزه نماد سازمان بهداشت جهانی و موسسه پزشکی آمریکا است.

منبع:

[1] Hygieia

[2] ریشه کلمه انگلیسی hygiene یا مواد تمیز کننده، در زبان انگلیسی نیز از نام همین الهه آمده است (ویکیپدیا)

[3] Iaso /ˈaɪ.əsoʊ/

[4] Aceso (Greek: Ἀκεσώ)

[5] Aglaea (/əˈɡliːə/)

[6] Panacea (Panakeia)

[7] nymph Coronis

[8] centaur Chiron (موجودی افسانه­ای با بالاتنه انسان و پایین تنه اسب)

[9] Ophiuchus (/ɒfiˈjuːkəs/)

[10] Machaon (/məˈkeɪən/)

[11] Podalirius

[12] Thessaly

[13] Epidaurus

[14] Vejovis or Vediovis

[15] Worm theory

[16] Ebers papyrus

Written by حسین رضوی

Comments

This post currently has no comments.

Leave a Reply





  • cover

    01. اپیزود بیست‌ونهم - اساطیر چین - جیرجیرک طلایی (بخش دوم)
    حسین رضوی

    add_shopping_cart
  • cover

    02. اپیزود بیست و هشتم - افسانه‌های اسلاوی - مرگ سه بار در می‌زند (بخش دوم)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover

    03. اپیزود بیست و هشتم - افسانه‌های اسلاوی-مرگ سه بار در می‌زند (1)
    حسین رضوی

    add_shopping_cart
  • cover

    04. اپیزود بیست و هفتم - اساطیر هندو - از آتش و آب
    حسین رضوی

    file_download
  • cover

    05. اپیزود بیست‌ و ششم (بخش دوم)- اساطیر یونان - فرار بزرگ
    حسین رضوی

    file_download
  • cover

    06. اپیزود بیست‌ و ششم (بخش اول)- اساطیر یونان - فرار بزرگ
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    07. اپیزود ویژه -میتوس (10) – جادو و شمنیزم در فرهنگ نورس
    حسین رضوی

    add_shopping_cart
  • cover play_circle_filled

    08. اپیزود بیست‌ و پنجم – افسانه‌های ژاپن – کُوایْدان
    حسین رضوی

    file_download
  • cover

    09. اپیزود بیست و چهارم - اساطیر نورس - خدایی برای نپرستیدن (بخش دوم)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    10. اپیزود بیست و چهارم – اساطیر نورس – خدایی برای نپرستیدن (بخش اول)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    11. اپیزود بیست و سوم - از سنگ و یخ
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    12. اپیزود ویژه -میتوس (7) - بخشهای وجود انسان در فرهنگ کهن نورس
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    13. اپیزود بیست و دوم - اساطیر یونان - جیسون و آرگوناتها (بخش دوم)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    14. اپیزود ویژه -میتوس (6) - سرنوشت و اخلاقیات نورس
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    15. اپیزود بیست و یکم - افسانه‌های کره - سه داستان
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    16. اپیزود بیستم - حماسه گیل‌گمش - تجربه گیل‌گمش (بخش چهارم)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    17. اپیزود بیستم - حماسه گیل‌گمش - تجربه گیل‌گمش (بخش سوم)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    18. اپیزود بیستم - حماسه گیل‌گمش - داستانِ داستان‌ها (بخش دوم)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    19. اپیزود بیستم - حماسه گیل‌گمش - داستانِ داستان‌ها (بخش اول)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    20. اپیزود ویژه -میتوس (5) - جهان شناسی اساطیر نورس
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    21. اپیزود نوزدهم - افسانه های آرتوری - ریش سفید (بخش دوم)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    22. اپیزود نوزدهم - افسانه های آرتوری - ریش سفید (بخش اول)
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    23. اپیزود ویژه -میتوس (4) - موجودات اساطیری نورس
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    24. اپیزود هجدهم - اساطیر آزتک - پنجمین خورشید
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    25. اپیزود ویژه - میتوس (3) - ادامه خدایان نورس
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    26. اپیزود هفدهم-اساطیر مصر-چشم در برابر چشم
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    27. اپیزود ویژه - میتوس (2) - خدایان نورس
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    28. اپیزود شانزدهم-اساطیر یونان-بالا، بالا، بالاتر
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    29. اپیزود ویژه - میتوس (قسمت اول) - مقدمه ای بر اساطیر نورس
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    30. اپیزود پانزدهم - اساطیر نورس - چشمان کاملا بسته
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    31. اپیزود چهاردهم – قصه های گریم – گربه چکمه پوش
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    32. اپیزود سیزدهم- اساطیر چین - پادشاه میمونها
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    33. اپیزود دوازدهم - اساطیر یونان - طلای دست ساز
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    34. اپیزود یازدهم - اساطیر آفریقایی - قصه باف
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    35. اپیزود دهم - افسانه های سلتی - از جهانی دیگر
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    36. اپیزود نهم - اساطیربین النهرین - ویژه بهار
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    37. اپیزود هشتم-اساطیر هندو-غول
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    38. اپیزود ششم (بخش دوم) - اساطیر یونان - دوازده خوان هرکول
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    39. اپیزود ششم (بخش اول) - اساطیر یونان - دوازده خوان هرکول
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    40. اپیزود پنجم - اساطیر مصر - نامم را بگو
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    41. اپیزود چهارم-اساطیر نورس-...اینک آخرالزمان

    file_download
  • cover play_circle_filled

    42. مینی اپیزود سوم - خدای پادکست
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    43. اپیزود سوم - افسانه های بومیان آمریکا - داستانهایی از کنار آتش
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    44. مینی اپیزود دوم - انسان در پنج پرده
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    45. اپیزود دوم - اولین قربانی
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    46. مینی اپیزود اول - شجره نامه خیلی خیلی کوتاه خدایان یونان
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    47. اپیزود اول - پدران، پسران و یک مادر
    حسین رضوی

    file_download
  • cover play_circle_filled

    اپیزود بیست‌ و پنجم – افسانه‌های ژاپن – کُوایْدان
    حسین رضوی

play_arrow skip_previous skip_next volume_down
playlist_play